تصمیم گیری چند معیاره- روش تاپسیس

آموزش گام به گام تاپسیس، مزایای روش تاپسیس

تاریخچه روش تاپسیس مربوط به سال 1981 است که نخستین بار توسط ونگ و یون معرفی شد. تاپسیس یکی از روش‌های تصمیم گیری چند معیاره مانند AHP است. ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید واژه Topsis مخفف چیست؟ واژه Topsis مخفف Technique For Order Preferences By Similarity To Ideal می‌باشد. این واژه در فارسی به معنای تکنیکی برای مرتب کردن ترجیحات با عنایت به شباهتشان به راه حل ایده‌آل، می‌باشد. تاپسیس در اکسل (EXCEL) و متلب (MATLAB)، به دلیل الگوریتم راحت و انعطاف پذیری، به راحتی قابل پیاده سازی است.

در این مقاله، آموزش گام به گام تاپسیس و مزایای روش تاپسیس را بررسی می‌کنیم. سپس نرم افزار تصمیم گیری چند معیاره را معرفی می‌کنیم.

آموزش گام به گام تاپسیس

1-نرمال کردن ماتریس تصمیم: در این فرآیند، سعی بر آن است که مقیاس‌های موجود در ماتریس تصمیم را بدون مقیاس کنیم. به این ترتیب که هر کدام از مقادیر بر اندازه بردار مربوط به همان شاخص تقسیم می‌شود.


تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

تاپسیس

2-به دست آوردن ماتریس بی مقیاس موزون: در این مرحله، ماتریس بی‌مقیاس شده را در ماتریس قطری وزن‌ها ضرب می‌کنیم.

3-تعیین راه حل ایده آل مثبت و ایده آل منفی: راه حل ایده آل مثبت و ایده آل منفی به صورت زیر تعریف می‌شوند:

تاپسیس

4-به دست آوردن میزان فاصله هر گزینه تا ایده آل‌های مثبت و منفی: برای محاسبه فاصله می‌توان از فاصله اقلیدسی یا متعامد استفاده کرد. فاصله اقلیدسی هر گزینه تا ایده آل مثبت و ایده آل منفی، بر اساس فرمول‌های زیر محاسبه می‌شود:

تاپسیس

5-تعیین ضرایب نزدیکی (CL) یک گزینه به راه حل ایده آل:

تاپسیس

6-رتبه بندی گزینه‌ها: هر گزینه‌ای که CL آن بزرگتر باشد، بهتر است.

حال سوال این است که مزایای روش تاپسیس (Topsis) چیست؟ در زیر مزایای روش تاپسیس به تفکیک بیان شده است:

1-معیارهای کمی و کیفی در ارزیابی به صورت همزمان دخالت دارند.

2-تعداد قابل توجهی معیار در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل به آن تصمیم گیری چند معیاره گفته می‌شود.

3- روش تاپسیس به سادگی و با سرعت مناسب اعمال می‌گردد.

4-عملکرد سیستم به صورت مطلوب و قابل قبول است.

5- اطلاعات ورودی را می‌توان تغییر داد و نحوه پاسخگویی سیستم را بر اساس این تغییرات بررسی کرد.

6- روش Topsis فاصله بهترین و بدترین پاسخ را با در نظر گرفتن نزدیکی از جواب بهینه، در نظر می‌گیرد.

7-اولویت بندی در این روش، با منطق شباهت به جواب ایده آل انجام می‌شود. بنابراین، گزینه انتخابی کوتاه‌ترین فاصله را از جواب ایده آل و دورترین فاصله را از بدترین جواب دارد.

نرم افزار تصمیم گیری چند معیاره

متداول ترین و پرکاربردترین نرم افزار تصمیم گیری چندمعیاره، نرم افزار اکسل می‌باشد. به این ترتیب می‌توانید به کمک اکسل داده‌ها را با روش تاپسیس آنالیز و تحلیل کنید. برای این منظور، یک مثال آموزش گام به گام تاپسیس در اکسل به درک بهتر موضوع کمک می‌کند.

مثالی از تاپسیس در اکسل

می‌خواهیم مناسب‌ترین اتومبیل را از بین اتومبیل‌های سیویک، ساترن، فورد و مزدا از نظر استایل، قابلیت اطمینان، مصرف سوخت و قیمت انتخاب کنیم. برای حل این مسئله با استفاده از تاپسیس در اکسل، ابتدا داده‌ها و وزن‌ها را در نرم افزار وارد می‌کنیم.

آموزش گام به گام تاپسیس- مزایای روش تاپسیس-تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

تاپسیس

گام یک 

محاسبه رابطه گام اول برای کدام از داده ها

گام اول تاپسیس در اکسل

تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

گام دو 

ضرب وزن‌ها در داده های فوق

گام دوم تاپسیس در اکسل

تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

گام سه 

تعیین مناسب‌ترین و نامناسب‌ترین پاسخ

گام سوم تاپسیس در اکسل

تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

گام چهارم 

گام چهارم تاپسیس در اکسل

گام پنجم 

Topsis

با کمک روش Topsis و با توجه به گزینه‌های موجود، اتومبیل سیویک مناسب‌ترین پاسخ و اتومبیل فورد نامناسب‌ترین پاسخ می‌باشد.

تصمیم گیری چند معیاره- تاپسیس در اکسل- تاپسیس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *